Έρευνα

Στη Θέρμη Θεσσαλονίκης εδρεύει το Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών (ΕΠΑΑΑΕ) που υπάγεται στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων (ΙΓΒ & ΦΠ) του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.

Το ΕΠΑΑΑΕ στηρίζει λειτουργικά, ερευνητικά και ουσιαστικά τους πολυλειτουργικούς χώρους του ΒΒΚΚ. Επίσης αποτελεί κέντρο έρευνας, διατήρησης, αναπαραγωγής, αξιολόγησης και αξιοποίησης του αυτοφυούς γενετικού υλικού καθώς και κέντρο εκπαίδευσης και συμβουλευτικής σε θέματα που αφορούν τα αυτοφυή φυτά της ελληνικής χλωρίδας.

Στις κτηριακές εγκαταστάσεις του περιλαμβάνονται εργαστήρια έρευνας και αξιοποίησης των αυτοφυών φυτών, τράπεζα σπερμάτων, βοτανικό μουσείο-ερμπάριο (αποξηραμένο φυτικό υλικό) και πολυλειτουργική αίθουσα εκδηλώσεων.

Στον περιβάλλοντα χώρο του ΕΠΑΑΑΕ έχει διαμορφωθεί εκτεταμένη μητρική φυτεία αυτοφυών φυτών της ελληνικής χλωρίδας με βάση το υλικό που συλλέγεται κατά τις βοτανικές αποστολές, καθώς και φυτώριο ανάπτυξης αυτοφυών ειδών με υλικό που προέρχεται από αναπαραγωγή ειδών της μητρικής φυτείας.

Στο θερμοκηπιακό συγκρότημα (6 αυτόνομες μονάδες) εξυπηρετείται ο πολλαπλασιασμός, η σκληραγώγηση, η ανάπτυξη και ο πειραματισμός με τα είδη της ελληνικής χλωρίδας.

Η έρευνα που διεξάγεται στο ΕΠΑΑΑΕ και το ΒΒΚΚ σχετίζεται άμεσα με την προστασία, διατήρηση, αναπαραγωγή και αξιοποίηση των ειδών της ελληνικής χλωρίδας.

Αποστολές συλλογής

Από το 2000, πραγματοποιούνται βοτανικές αποστολές συλλογής με τη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων και τεχνικών του ΕΠΑΑΑΕ, με σκοπό τον εντοπισμό των φυτών-στόχων στο φυσικό περιβάλλον και τη συλλογή ζωντανού υλικού (σπέρματα, βολβοί, μοσχεύματα ή και ολόκληρα φυτά).

Περισσότερα

Τεκμηρίωση φυτικού υλικού

Σε κάθε φυτικό οργανισμό που συλλέγεται από το φυτικό περιβάλλον προσδίδεται ένας ειδικός «κωδικός πρόσβασης» (accession number), που αφορά στη γενετική μοναδικότητα του φυτικού ατόμου στο ενδιαίτημα που απαντά. Άτομα που ανήκουν στο ίδιο είδος φυτού συλλεγμένα από διαφορετικούς οικοτόπους αποκτούν διαφορετικούς κωδικούς, οι οποίοι τους συνοδεύουν σε όλες τις φάσεις διατήρησης, αναπαραγωγής και μελέτης τους.

Συνολικά μέχρι σήμερα έχουν συλλεχθεί πάνω από 5.000 κωδικοί πρόσβασης από τους οποίους περισσότεροι από 450 αντιστοιχούν σε Σημαντικά Φυτικά Είδη (σπάνια, κινδυνεύοντα, τρωτά, τοπικά, ελληνικά ή βαλκανικά ενδημικά, taxa που προστατεύονται από την εθνική ή τη διεθνή νομοθεσία, ή περιλαμβάνονται σε καταλόγους προστατευμένων ειδών).  Όλες αυτές οι πληροφορίες διατηρούνται σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων.

Βοτανικό Μουσείο-Ερμπάριο

Ερμπάριο είναι συλλογή πεπιεσμένων και αποξηραμένων φυτικών δειγμάτων, καθώς και ο χώρος, το κτίριο ή το ινστιτούτο που διατηρεί μια τέτοια συλλογή (βοτανικό μουσείο).

Περισσότερα

Διατήρηση (in situ και ex situ) ειδών της ελληνικής χλωρίδας

Στον ΒΒΚΚ και στο ΕΠΑΑΑΕ γίνεται διατήρηση ειδών της ελληνικής χλωρίδας:

  • in situ (επί τόπου) στο φυσικό δρυοδάσος του ΒΒΚΚ και
  • ex situ (εκτός τόπου) με τους παρακάτω τρόπους:
    • Συλλογή ζωντανών φυτων,
    • Τράπεζα Σπερμάτων,
    • In vitro διατήρηση,

Σε Βοτανικούς Κήπους (Βαλκανικός Βοτανικός κήπος Κρουσσίων, Κήπος περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης).

Περισσότερα

Αναπαραγωγή ειδών της ελληνικής χλωρίδας

 Το ΕΠΑΑΑΕ διερευνά τρόπους αναπαραγωγής των ειδών της ελληνικής χλωρίδας με κλασικές και βιοτεχνολογικές (ιστοκαλλιέργεια) μεθόδους. Τα αποτελέσματα της ερευνητικής διαδικασίας είναι η ανάπτυξη εξειδικευμένων πρωτοκόλλων αναπαραγωγής. Μέχρι στιγμής, αναπτύχθηκαν πρωτόκολλα αναπαραγωγής (με σπέρματα, με μοσχεύματα, με ιστοκαλλιέργεια) για περισσότερα από 130 είδη της ελληνικής χλωρίδας τα οποία είτε είναι ιδιαίτερα σπάνια είτε μπορούν να αξιοποιηθούν κυρίως ως αρωματικά-φαρμακευτικά αλλά και ως καλλωπιστικά είδη.

Για τα φυτά αυτά είναι πλέον δυνατή η αειφορική αξιοποίησή τους σε ευρεία κλίμακα.

Μελέτη των καλλιεργητικών συνθηκών ειδών της ελληνικής χλωρίδας

Οι εδαφοκλιματικές συνθήκες της χώρας μας αποτελούν ιδανικό χώρο για την καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών (ΕΑΦΦ). Γενικά, τα είδη αυτά έχουν μικρές απαιτήσεις σε εισροές και θα μπορούσαν να αποτελέσουν εναλλακτικές επιλογές για καλλιέργειες σε πολλές προβληματικές περιοχές (ορεινές, ημιορεινές, περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα υποβάθμισης της ποιότητας του εδάφους κ.ά.). Αναπόσπαστο κομμάτι της εκτός τόπου (ex situ) διατήρησης είναι η μελέτη των συνθηκών ανάπτυξης των ειδών καθώς και η πιλοτική καλλιέργεια εκείνων που προορίζονται για μελλοντική εμπορική αξιοποίηση. Στο πλαίσιο ερευνητικών προγραμμάτων, το ΕΠΑΑΑΕ μελετά τις συνθήκες καλλιέργειας αρωματικών-φαρμακευτικών ειδών τόσο σε ερευνητικές εφαρμογές όσο και σε πιλοτικούς αγρούς.

Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός αιθερίων ελαίων

Για τον προσδιορισμό των ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών επιλεγμένων βιοτύπων αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών της ελληνικής χλωρίδας πραγματοποιείται η εργαστηριακή μέθοδος της υδροαπόσταξης σε συσκευή τύπου Clevenger, χρησιμοποιώντας αποξηραμένα ή νωπά δείγματα. Προσδιορίζεται ο όγκος του αιθέριου ελαίου που προκύπτει και στη συνέχεια αποθηκεύεται σε συνθήκες κατάψυξης στο σκοτάδι.

Ο ποιοτικός προσδιορισμός των αιθέριων ελαίων πραγματοποιείται με την μέθοδο της χρωματογραφίας αερίων με ανιχνευτή ιονισμού φλογός (GC-FID) και με τη μέθοδο της χρωματογραφίας αερίων με ανιχνευτή φασματογραφίας μάζας (GC-MS).

DNA barcoding-Γονιδιωματική

Στο Εργαστήριο δημιουργείται Γενετικό Μητρώο για επιλεγμένα είδη της ελληνικής χλωρίδας που έχουν εμπορικό και επιστημονικό ενδιαφέρον. Τα είδη αυτά χαρακτηρίζονται γενετικώς με ειδικούς μοριακούς δείκτες (molecular barcoding) και η γενετική ταυτοποίησή τους χρησιμοποιείται παγκοσμίως ως αποδεικτικό στοιχείο ταυτότητας. Οι γενετικές DNA ακολουθίες αυτών των φυτών έχουν κατατεθεί στην παγκόσμια τράπεζα γενετικών πληροφοριών NCBI (National Center for Biotechnology Information) σε καρτέλες με διεθνείς κωδικούς (π.χ. ΚΜ009026), περιέχοντας λεπτομερή στοιχεία των μελετημένων ειδών με τις αντίστοιχες γενετικές τους αναλύσεις. Επίσης, για τα είδη φυτών που δεν μπορούν να αναγνωριστούν μορφολογικά, εφαρμόζεται η γονιδιωματική για την ταυτοποίησή τους.